کلین روم یا اتاق تمیز چیست و در صنعت چه کاربردی دارد؟
شاید فکر کنید در تهیه مواد حساسی مثل غذا، دارو و… از تجهیزات خاصی استفاده نمیشود؛ در حالی که اینطور نیست! برای این موارد نیاز به یک کلین روم است تا فعالیتهای صنایع پزشکی، داروسازی، بیوتکنولوژی و… بدون هیچگونه ذرات آلایندهای انجام شود.
به محیطهای استریل که پیوسته پارامترهای مختلف آنها کنترل میشوند، کلین روم گفته میشود.
اتاقهای تمیز با داشتن یک فضای سربسته کاربردهای خاص و منحصربهفردی دارند. طراحی این اتاقها بهگونهای انجام میشود که تمام آلایندههای زیست محیطی کنترل شوند. از این رو هیچگونه قارچ، ویروس، باکتری یا سایر عوامل بیماریزا وارد اتاق نمیشوند.
در حال حاضر از کلین روم در صنایع غذایی، فناوری اطلاعات، صنعت هستهای، صنایع میکروالکترونیک، صنایع خودروسازی، صنایع موشکی و هوافضا، صنعت کشاورزی و… استفاده میشود.
جهت دریافت مشاوره تخصصی و خرید انواع تجهیزات کلین روم بصورت سفارشی از برند موردنظرتان،
درخواست خود را ثبت کنید تا کارشناسان لمپا صنعت در اسرع وقت با شما تماس بگیرند
انواع کلین روم
اتاق تمیز یا کلین روم بر اساس حداکثر اندازه ذرات آلاینده و حداکثر تعداد ذرات مجاز بهازای هر واحد حجم، طبقهبندی میشود. برای دستهبندی هر کدام از اتاقهای تمیز، استاندارهای خاصی در نظر گرفته شده که برخی از آنها فقط در یک سری کشورهای خاص کاربرد دارند. البته بعضی هم بهصورت بینالمللی بوده و برای همه کشورها قابل استفاده هستند.
طبقهبندی اتاقهای تمیز متناسب با سطح تمیزی هوای داخل محیط کنترلشده صورت میگیرد. سطح تمیزی اتاق، کلاس کلین روم است که مطابق با مقدار و اندازه ذرات در هر مترمکعب هوا سنجیده میشود.
در کانادا و ایالات متحده سیستم طبقهبندی ISO ISO ۱۴۶۴۴-۱ مرجع اصلی است. استاندارد ISO هم شامل کلاسهای اتاق تمیز ISO ۱ تا ISO ۹ است. البته حتی محیط این اتاق ISO هم از یک اتاق معمولی تمیزتر است.
انواع کلین روم(اتاق تمیز) بر اساس استاندارد GMP
- کلاس A: معادل ISO ۱۰۰
- کلاس B: معادل ISO ۱۰۰۰
- کلاس C: معادل ISO ۱۰۰۰۰
- کلاس D: معادل ISO ۱۰۰۰۰۰
مطابق جریان هوا موجود در فضا، یک دستهبندی دیگر هم برای اتاقهای تمیز وجود دارد که به شکل زیر است:
- جریان لامینار: طراحی دریچهها بهصورت دیفیوزر و گریل انجام میشود که نقش مهمی در توزیع جریان هوا ورودی و خروجی از کلین روم دارد.
- جریان غیرلامینار: این اتاقهای تمیز، اتاقهای غیر یک سویه یا دارای جریان توربولنت هستند.
- جریان مخلوط: اتاقهایی که مخلوطی از جریان هوای لامینار و غیرلامینار دارند.
چراغ اتاق تمیز
مشخصات کلین روم
کلین روم چهار مشخصه اصلی دارد. در صنعت فدرال این چهار مشخصه بهعنوان استاندارد FS ۲۰۹E و ISO ۱۴۶۴۴-۱ ارائه شدهاند که عبارتند از:
- نباید امکان ورود آلاینده از خارج به داخل وجود داشته باشد.
- تجهیزات موجود داخل اتاق تمیز نباید بهدلیل واکنشهای بیولوژیکی، شیمیایی یا اصطکاک باعث ایجاد هرگونه آلودگی اعم از گردوغبار شوند.
- در اتاق تمیز نباید تجمع و انباشت آلاینده صورت بگیرد.
- باید تا حد امکان تمام آلودگیهایی که از قبل در اتاق وجود داشتند، از بین بروند.
علاوهبر موارد فوق، برای تمیزی اتاق کلین روم بهصورت یکپارچه، اقدامات مربوط به تصفیه هوا هم انجام میشوند. تمام هوای ورودی به کلین روم باید با استفاده از تجهیزات مخصوص فیلتر شود. از طرفی توجه به الزامات زیر برای از بین بردن آلودگی و حفظ تمیزی اتاق لازم و ضروری است:
- فیلتر
- کنترل آلودگی
- نظافت اتاق
- معماری اتاق
- لباس پوشیدن در اتاق
- دما و رطوبت هم باید همواره در کلین روم تحتنظارت باشند.
معمولا در اتاقهای تمیز، دما حدود ۲۰ تا ۲۴ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی بین ۳۰ تا ۶۵ درصد نگه داشته میشود. توجه به این موارد برای جلوگیری از تشکیل میعانات روی سطوح و تجهیزات مهم است. همچنین کنترل الکتریسیته ساکن و مثبت بودن فشار هوا در کلین رومها اهمیت بالایی دارد.
تجهیزات اتاق تمیز
بهوسیله تجهیزات و وسایل خاصی میتوانید شرایط اتاق تمیز را ایزوله نگه دارید. برخی از این تجهیزات کلین روم عبارتند از:
| محصول | کاربرد |
|---|---|
| پس باکس | یکی از ضروریترین ابزارهایی است که با تبادل وسایل میان اتاق و فضای بیرون، مسیر ورود و خروج کالا را کوتاه میکند. با این وسیله نیاز نیست هر بار درب را باز کنید و احتمال آلودگی فضا بسیار کم میشود. |
| فن فیلتر یونیت | وظیفه اصلی فن فیلتر یونیت این است که هوا و فیلتر ذرات موجود در آن را به جریان بیندازد. در واقع توسط همین وسیله، اتاقهای تمیز از لحاظ تعداد ذرات طبقهبندی میشوند. اجزای تشکیلدهنده فن فیلتر یونیت شامل بدنه فلزی، استیل گالوانیزه، فیلتر هپا، موتور فن سانتریفیوژ و سیستم کنترل دور موتور هستند. |
| دوش هوا | این وسیله وظیفه زدودن غبار از روی لباس افراد هنگام ورود و خروج به کلین روم را برعهده دارد که در ورودی اتاق نصب میشود و با تولید باد پرقدرت، غبارزدایی را انجام میدهد. میز لامینار: این میز، فضایی برای نگهداری قطعات و وسایلی است که باید از آلودگی دور نگه داشته شوند. |
| هود لامینار | محفظه داخلی هود لامینار با داشتن فشار منفی از انتشار گازهای خطرناک به بیرون جلوگیری میکند. از این وسیله هنگام کار با نمونهها و مواد خطرناک استفاده میشود. اتاقک توزین: اتاقک توزین با داشتن فضای تمیز، باعث هدایت ذرات معلق هوا به سوی فیلترها میشود تا محیط تمیز بماند. |
| درب اتاق تمیز | چارچوب درب کلین روم از جنس آلومینیوم است که بدنه آن پوششهای مقاومی در برابر آلودگی و ذرات آلاینده دارد. |
| دستگاه DPS | دستگاه DPS برای فهمیدن زمان دقیق تعویض فیلترها کاربرد دارد که با قرار گرفتن در دو سمت فیلتر هپا، در صورت مصرف فیلتر، هشدار میدهد. هشدارهای تنظیمی این قطعه هم شنیداری و هم دیداری (چراغ چشمک زن) هستند. |
ساندویچ پانل کلین روم چیست؟
به نوعی مصالح ساختمانی پیشرفته که بهطور خاص برای محیطهای بهداشتی و کنترلشدهای مانند بیمارستانها، آزمایشگاهها، صنایع داروسازی و… طراحی شدند، ساندویچ پانل اتاق تمیز میگویند.
ساندویچ پانل کلین روم متشکل از سه لایه است. معمولا دو لایه بیرونی از جنس آلومینیوم، فولاد گالوانیزه یا استیل استنلس هستند تا در برابر خوردگی، زنگ زدگی و مواد شیمیایی مقاومت بالایی داشته باشند. لایه میانی هم نقش عایق حرارتی و صوتی را دارد که معمولا از موادی مثل پشم سنگ، پلی اورتان یا پلی استایرن تشکیل شده است.
این پانلها یک پوشش نهایی از جنس PVC یا پوششهای آنتیباکتریال دارند تا بهراحتی ضدعفونی شوند و مورد شستشو قرار بگیرند. برخی از مهمترین ویژگیهای ساندویچ پانل کلین روم عبارتند از:
- کنترل دقیق جریان هوا
- عایق صوتی و حرارتی قوی
- دارای سطح صاف و بدون درز
- مقاومت در برابر فرسایش و خوردگی
- مقاومت بالا در برابر آب و رطوبت
- مقاومت بالا در برابر رشد قارچ و باکتری
- مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی و ضدعفونیکنندهها
کلاس بندی کلین روم
کلاسهای اتاق تمیز ISO ۷ و ISO ۸ رایجترین کلاسهای این اتاقها هستند. معادل کلاسهای ISO بر اساس استاندارد فدرال ۲۰۹، کلاس ۱۰۰۰۰ و ۱۰۰۰۰۰ است. استاندارد قدیمی فدرال ۲۰۹E هم شامل کلاسهای یک، ۱۰، ۱۰۰، ۱۰۰۰، ۱۰۰۰۰ و ۱۰۰۰۰۰ میشود.
- کلاس ۱: در این کلاس فقط یک ذره با اندازه ۰.۵ و حداکثر ۳۵ ذره بهاندازه ۰.۱ میکرومتر مجاز هستند.
- کلاس ۱۰: در این کلاس ۱۰ ذره با اندازه ۰.۵ و حداکثر ۳۵۰ ذره بهاندازه ۰.۱ میکرومتر مجاز هستند.
- کلاس ۱۰۰: در این کلاس ۱۰۰ ذره بهاندازه ۵ میکرومتر و حداکثر ۱۰۰۰ ذره با اندازه ۰.۵ میکرومتر مجاز هستند.
- کلاس ۱۰۰۰۰: در این کلاس ۷۰ ذره بهاندازه ۵ میکرومتر و حداکثر ۱۰۰۰۰ ذره بهاندازه ۰.۵ میکرومتر مجاز هستند.
- کلاس ۱۰۰۰۰۰: در این کلاس ۷۰۰ ذره بهاندازه ۵ میکرومتر و حداکثر ۱۰۰۰۰۰ ذره بهاندازه ۰.۵ میکرومتر مجاز هستند.
خرید کلین روم
با توجه به انواع کلین روم و کلاسهای متنوع آن، برای استفاده مناسب از این اتاقها، باید بهترین تجهیزات را برای خرید انتخاب کنید. برخی از نکاتی که باید هنگام خرید لوازم کلین روم در نظر بگیرید، عبارتند از:
- به کیفیت و تکنولوژی پیشرفته تجهیزاتی مثل سد هوا، پرده هوا، دوش هوا و پس باکسهای هوایی توجه کنید.
- تجهیزات را مطابق با کلاس اتاق تمیز تهیه کنید. با توجه به اینکه کلین روم در کدام کلاس رتبهبندی قرار گرفته، به تجهیزات وابسته آن احتیاج دارد. برای مثال استفاده از سد هوایی برای کلاس بالاتر از ۱۰۰۰ مناسب است.
- استفاده از دوش هوایی در این اتاقها برای صنایع تولید دارو یا آزمایشگاهها ضروری است.
- توجه به کیفیت و دوام تجهیزات این اتاقها بسیار مهم است. تجهیزات کلین روم باید قابلیت سازگاری با شرایط سخت محیطی را داشته باشند.
تجهیزات این اتاقها باید مطابق با استانداردهای ملی و بینالمللی تولید شده باشند. بدین ترتیب میتوانید ضمن جلوگیری از آلودگی محصولات تولیدی صنایع حساس، به حفظ سلامت کارکنان هم کمک کنید.
صنایع مختلف با توجه به نیازهای خاص فرآیندهای تولید به تجهیزات منحصربهفردی احتیاج دارند. بنابراین پیش از خرید به نیازهای صنعت خود توجه کنید. - توجه به برند یا اعتبار شرکت سازنده تجهیزات بسیار مهم است.
اگر شما هم بهدنبال اتاق تمیز هستید، میتوانید محصول مورد نظر خود را در این صفحه از فروشگاه لمپا صنعت بهصورت اینترنتی سفارش دهید. با خرید کلین روم از فروشگاه لمپا صنعت از مزیتهای گارانتی محصولات، ارسال سریع به سراسر ایران، پشتیبانی ۲۴ ساعته و مرجوع کالا در صورت خرابی هنگام تحویل بهرهمند میشوید.
برای مشاوره رایگان، استعلام قیمت و ثبت سفارش هم میتوانید از طریق تماس با شماره ۰۲۱۶۶۷۵۲۰۳۶ با کارشناسان متخصص ما در لمپا صنعت در ارتباط باشید.
سوالات متداول
اتاق تمیز یا کلین روم به محیطهای استریل گفته میشود که در آنها پارامترهای مختلفی مانند دما، رطوبت و جریان هوا به طور دقیق کنترل میشود. این اتاقها در صنایع حساس مانند داروسازی، پزشکی، میکروالکترونیک و صنایع غذایی استفاده میشوند تا از ورود هرگونه آلاینده زیستمحیطی جلوگیری شود و تولیدات بدون آلودگی انجام شود.
اتاقهای تمیز بر اساس میزان آلودگی هوا و تعداد ذرات مجاز در هر مترمکعب از هوا طبقهبندی میشوند. این طبقهبندی با استفاده از استانداردهای ISO انجام میشود و شامل کلاسهای مختلفی است. برای مثال، در کلاس ISO 1 فقط تعداد کمی ذره میتواند وجود داشته باشد، در حالی که در کلاسهای بالاتر مانند ISO 9 تعداد ذرات بیشتر است. این طبقهبندی به کمک فیلترهای خاص و جریان هوای کنترل شده در اتاقها انجام میشود تا محیطی کاملاً استریل و بدون آلودگی فراهم گردد.
ساندویچ پانل اتاق تمیز، که معمولاً در صنایع حساس مانند داروسازی و بیمارستانها استفاده میشود، از سه لایه ساخته شده است. لایههای بیرونی معمولاً از آلومینیوم یا فولاد گالوانیزه و لایه میانی از مواد عایق حرارتی و صوتی مانند پشم سنگ تشکیل شدهاند. این پانلها دارای مقاومت بالا در برابر رطوبت، قارچ، باکتری و مواد شیمیایی هستند و به راحتی قابل شستشو و ضدعفونی میباشند.
برای حفظ شرایط ایزوله در اتاقهای تمیز، تجهیزات خاصی لازم است. از جمله این تجهیزات میتوان به فن فیلتر یونیت، دوش هوا برای حذف غبار از لباس افراد، پس باکس برای تبادل وسایل میان اتاق و فضای بیرون، و میز و هود لامینار برای نگهداری از قطعات حساس اشاره کرد. این تجهیزات به کنترل آلودگی، جریان هوا و تمیزی اتاق کمک میکنند.
هنگام خرید اتاق تمیز، باید به کلاس اتاق، نوع تجهیزات و تکنولوژیهای پیشرفته آن توجه کنید. انتخاب تجهیزاتی مانند سد هوا، پرده هوا و دوشهای هوایی مطابق با استانداردهای ملی و بینالمللی از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین باید کیفیت و دوام تجهیزات در برابر شرایط سخت محیطی، قابلیت ضدعفونی، و سازگاری با نیازهای صنعت خود را در نظر بگیرید.
ما در لمپاصنعت به موارد زیر باور داریم و تلاش میکنیم این اصول را در تمامی جوانب کاری خود پیادهسازی کنیم