در سالهای گذشته، زلزلههای مخرب در کشور بار دیگر نشان دادهاند که توجه جدی به اجزای غیرسازهای ساختمانها بسیار ضروری است. اگرچه دیوارهای داخلی و جداکننده نقش سازهای و باربر ندارند، اما در زمان زلزله میتوانند خطرات جدی برای جان و مال افراد ایجاد کنند. به همین دلیل، اجرای صحیح و اصولی این اجزا با درنظر گرفتن عملکرد لرزهای به یکی از نگرانیهای مهم مهندسان سازه تبدیل شده است.
در این میان، دو روش رایج برای اجرای دیوارها با در نظر گرفتن عملکرد لرزهای، مورد توجه قرار گرفتهاند. روش نخست، وال پست است که به عنوان راهکاری سنتی و جاافتاده، سالها در پروژههای ساختمانی کشور بهکار رفته است. روش دوم، وال مش نام دارد که با تکیه بر کامپوزیتهای سیمانی تقویتشده با الیاف (FRCM)، روشی نوآورانه و پیشرفته محسوب میشود که مزایای متعددی نسبت به روشهای مرسوم ارائه میدهد.
در این مقاله، ضمن معرفی این دو سیستم، تفاوت وال مش و وال پست بررسی میشود تا بتوانید بهترین گزینه را انتخاب کنید.
وال پست چیست؟
وال پست یکی از اجزای مهم در اجرای صحیح دیوارهای غیرسازهای به شمار میرود و نقش مهمی در افزایش ایمنی ساختمان در برابر زلزله دارد. بهبیان ساده، وال پست سازوکاری است برای مهار جانبی دیوار و ایجاد اتصال مطمئن آن به سازه اصلی، بهگونهای که نیروهای وارد بر دیوار بهویژه در هنگام زلزله به سازه منتقل شود و از آسیب یا ریزش احتمالی دیوار جلوگیری کند.
مطابق با بند 4-4-1 استاندارد 2800 (آییننامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله)، تمامی اجزای غیرسازهای مانند تیغهها و دیوارهای جداکننده باید به گونهای به سازه مهار شوند که توان تحمل نیروهای خارج از صفحه را داشته باشند و تغییرشکلهای ناشی از زلزله را بدون شکست یا گسیختگی تحمل کنند.
وال پست از مقاطع فلزی (مانند ناودانی یا قوطی) ساخته میشود و در محلهایی مانند دو طرف دیوار یا درون دیوار به صورت قائم یا افقی قرار میگیرد تا پایداری لازم را در برابر نیروهای جانبی فراهم کند.
وال مش چیست؟
وال مش یک فناوری نوین و پیشرفته در مهار لرزهای دیوارهای غیرسازهای است که با بهرهگیری از دانش روز و مصالح کامپوزیتی، جایگزینی موثر و کارآمد برای روشهای سنتی مانند وال پست به شمار میرود.
این سیستم بر پایه فناوری کامپوزیتهای سیمانی تقویتشده با منسوج (FRCM) طراحی شده است، فناوریای نوین که مبانی علمی و محاسباتی آن بهروشنی در آییننامههای بینالمللی مانند ACI 549 تعریف شده و در استاندارد 2800 ایران نیز بهعنوان یکی از روشهای نوین برای تقویت دیوارها مورد تاکید قرار گرفته است.
در روش وال مش، یک شبکه الیاف فایبرگلاس (مش) روی سطح دیوار نصب میشود و سپس با یک لایه پلاستر معدنی پوشانده میشود. نتیجهی این ترکیب، تشکیل یک لایه کامپوزیتی سبک، اما مستحکم است که توان تحمل بارهای جانبی زلزله را در راستای برونصفحهای افزایش میدهد. این راهکار نه تنها موجب ارتقا عملکرد دیوار در برابر زلزله میشود، بلکه از نظر اجرایی نیز سادهتر، سبکتر و کمهزینهتر از روشهای سنتی است.
جدول مقایسه تفاوتهای کلیدی بین وال پست و وال مش
| ویژگی | وال پست فلزی مرسوم | وال مش (WallMesh) |
|---|---|---|
| مصالح مورد استفاده | میلگرد بستر، نبشی، ناودانی، وادار قائم و افقی، پلیت فلزی، پیچ و مهره | مش فایبرگلاس، پلاستر سیمانی یا گچی، چسب اپوکسی، نبشی منقطع |
| نیاز به وادار قائم و افقی | ضروری برای مهار دیوار | خیر، بدون نیاز به وادار قائم و افقی قابل اجراست |
| استفاده از میلگرد بستر | الزامی برای تقویت دیوار | خیر، نیازی به میلگرد بستر نیست |
| نیاز به نیروی متخصص | بله، نیاز به جوشکاری و نصب دقیق دارد | خیر، اجرای سادهتری دارد |
| سرعت اجرا | زمانبر و پیچیده | سریع و آسان |
| هزینه اجرا | بالا به دلیل استفاده از مصالح فلزی و نیروی متخصص | پایینتر به دلیل حذف مصالح و مراحل اجرایی پیچیده |
| قابلیت اجرا در ساختمانهای موجود | نیاز به تخریب یا تغییرات در دیوارهای موجود | امکان اجرا بدون نیاز به تخریب دیوارهای موجود |
| مقاومت لرزهای | مناسب، اما با محدودیتهایی در طراحی | مناسب، با عملکرد بهبود یافته در مهار حرکت خارج از صفحه دیوار |
| تاییدیههای استاندارد | مورد تایید آییننامه 2800 و مقررات ملی ساختمان | مورد تایید پیوست ششم آییننامه 2800 و نشریه 819 |
چرا از وال پست در ساختمان استفاده میکنیم؟
در طراحی سازههای مقاوم در برابر زلزله، تنها تمرکز بر اجزای باربر کافی نیست، اجزای غیرسازهای مانند تیغهها و دیوارهای جداکننده نیز باید به درستی مهار شوند تا از بروز آسیبهای جدی در زمان زمینلرزه جلوگیری شود. آییننامه 2800، بهویژه در فصل چهارم تاکید دارد که این اجزا باید به گونهای به سازه متصل شوند که بتوانند نیروهای جانبی و تغییرشکلهای ناشی از زلزله را تحمل و به سازه منتقل کنند.
در این میان، والپست بهعنوان یک راهکار فنی و موثر برای مهار جانبی دیوارهای بلند (معمولا بیش از 180 سانتیمتر ارتفاع) مورد استفاده قرار میگیرد. این سیستم با افزایش سختی و پایداری مسیر انتقال نیرو، مانع از ریزش یا ترکخوردگی دیوارها در هنگام زلزله میشود.
در واقع، آنچه که تفاوت وال مش با وال پست را روشنتر میکند، نوع فناوری و عملکرد آنهاست. وال پست مبتنی بر المانهای فلزی و اتصال مکانیکی است که برای ساختمانسازی مورد توجه قرار گرفته است.
مزایای استفاده از وال پست
استفاده از وال پست در دیوارچینی، مزایای فنی و اقتصادی متعددی را به همراه دارد که شناخت این مزایا فرق وال مش و وال پست را واضحتر نشان میدهد.
- افزایش استحکام جانبی دیوارها
وال پستها با مهار دیوار در برابر نیروهای جانبی از جابهجایی، ترکخوردگی یا واژگونی آن جلوگیری میکنند.
- کاهش تغییر شکل دیوار و حفظ راستای آن
یکی از دلایل اصلی استفاده از انواع وال پست، جلوگیری از انحراف، خمش یا ترکبرداشتن دیوارهای بلند یا طولانی است. این المان باعث میشود، دیوار در جای خود پایدار باقی بماند.
- عملکرد بهتر سازه در برابر زلزله و باد
با انتقال موثر نیروهای خارج از صفحه به اسکلت اصلی ساختمان، وال پست به کاهش آسیبهای ناشی از زلزله و بادهای شدید کمک میکند.
- افزایش دوام و کاهش هزینههای نگهداری
استفاده از وال پست، احتمال آسیبهای ساختاری را در طول زمان کاهش میدهد و باعث میشود، دیوارها نیاز کمتری به تعمیر داشته باشند. این موضوع در بلندمدت در کاهش هزینهها موثر است.
مزایای استفاده از وال مش
وال مش با تکیه بر اصول مهندسی مدرن و مصالح کامپوزیتی سبک، تحولی در مهار لرزهای دیوارهای غیرسازهای ایجاد کرده است. در ادامه مهمترین مزایای این فناوری را بررسی میکنیم تا بیشتر با تفاوت وال مش با وال پست آشنا شوید:
- کاهش وزن سازه
استفاده از الیاف فایبرگلاس در وال مش، وزن نهایی دیوار را به طور چشمگیری کاهش میدهد. این موضوع نهتنها بار مرده وارد بر سازه را کم میکند، بلکه در طراحی لرزهای نیز تاثیر مثبت داشته و ایمنی کلی ساختمان را افزایش میدهد.
- سرعت و سهولت اجرا
اجرای وال مش ساده، سریع و بدون نیاز به اجزای سنگین و حجیم مانند وادار یا میلگرد بستر انجام میشود. این ویژگی باعث کاهش زمان اجرای پروژه و سهولت در جزئیات اجرایی میشود.
- صرفهجویی اقتصادی
حذف بسیاری از اجزای فلزی، کاهش نیروی انسانی مورد نیاز و سرعت بالا در اجرا باعث کاهش هزینههای مستقیم و غیرمستقیم ساخت میشود.
- عایق صوتی و حرارتی موثر
شبکههای الیاف استفادهشده در این سیستم، نقش موثری در بهبود عملکرد حرارتی و صوتی دیوار دارد. این موضوع در افزایش بهرهوری انرژی ساختمان و ارتقا کیفیت زندگی ساکنان بسیار حائز اهمیت است.
- افزایش انعطافپذیری در برابر زلزله
وال مش بهدلیل ماهیت کامپوزیتی و عملکرد دال یکطرفه، در برابر تغییر شکلهای ناشی از زلزله عملکرد مناسبی دارد و به خوبی با حرکات سازه هماهنگ میشود.
- کاهش ضایعات و مصالح مازاد
با توجه به طراحی بهینه و حذف قطعات اضافه، این سیستم منجر به کاهش پسماند ساختمانی میشود. همچنین بسیاری از اجزای وال مش قابل بازیافتاند و با اصول توسعه پایدار هماهنگ هستند.
مقایسه وال پست و وال مش- بهترین انتخاب کدام است؟
هر دو سیستم وال پست مش با هدف مهار دیوارهای غیرسازهای در برابر نیروهای جانبی ناشی از زلزله بهکار میروند. اما تفاوتهای مهمی در عملکرد، اجزای تشکیلدهنده و نحوه اجرا میان آنها وجود دارد که انتخاب گزینه مناسبتر را بسته به شرایط پروژه، هزینهها و اهداف مهندسی مشخص میکند.
در روش سنتی والپست، از اجزایی چون وادارهای قائم، تیرکهای افقی، ناودانیها، پلیتهای فلزی و میلگرد بستر استفاده میشود. این سیستم نیازمند اجرای همزمان با دیوارچینی است و به طور معمول قبل از اجرای دیوار باید نصب شود. در مقابل، وال مش بر پایه مصالح نوین همچون مش فایبرگلاس، پلاسترهای مخصوص، نبشیهای منقطع و چسب اپوکسی اجرا میشود و این مزیت را دارد که پس از اتمام دیوارچینی، بدون محدودیت در طول، قابل اجرا است.
تفاوت والپست با وال مش از نظر عملکرد سازهای نیز قابل بررسی است. در سیستم والپست، دیوار بهصورت یک دال دوطرفه عمل کرده و در هر دو جهت (افقی و قائم) تحت خمش قرار میگیرد، به همین دلیل استفاده از میلگرد بستر و وادارهای قائم برای تقویت الزامی است. اما در وال مش، دیوار تنها در راستای قائم تحت خمش است و به صورت یک دال یکطرفه رفتار میکند. به همین علت نیازی به میلگرد بستر یا وادار نیست.
به طور کلی، اصلیترین تفاوت وال مش و وال پست در سه محور قابل بررسی است:
- نوع عملکرد سازهای دیوار در برابر نیروها
- روش و زمان اجرای سیستم مهار
- نوع و تعداد اجزای مورد نیاز
با در نظر گرفتن سادگی اجرا، کاهش مصالح فلزی، سرعت بیشتر و انعطاف در طول دیوار، وال مش میتواند گزینهای نوین، اقتصادی و کارآمدتر نسبت به والپست در بسیاری از پروژهها باشد. بااینحال، انتخاب نهایی باید با توجه به شرایط فنی، آییننامهای و الزامات پروژه انجام شود.
مقایسه فنی بین تفاوت وال پست با وال مش
از نگاه فنی، تفاوت وال مش و وال پست بیشتر از شکل ظاهری و مصالح مصرفی است. این دو سیستم در مواردی همچون وزن، نحوه اجرا، عملکرد سازهای، هزینه، مقاومت در برابر خوردگی و حتی تاثیرات زیستمحیطی، تفاوتهای اساسی دارند.
در حالیکه والپست بهعنوان یک روش سنتی، به دلیل استفاده از مقاطع فلزی و مصالح سنگینتر، وزن و هزینه بالاتری به پروژه تحمیل میکند، وال مش با بهرهگیری از فناوری الیاف فایبرگلاس و اجرای سادهتر، راهکاری سبک، سریع و مقرونبهصرفهتر محسوب میشود. از سوی دیگر، والپست به طور معمول ظرفیت باربری بیشتری دارد، اما وال مش به دلیل انعطافپذیری بالا و عدم نیاز به تقویتکنندههای فلزی، در بسیاری از پروژههای غیرسازهای عملکرد مطلوبی ارائه میدهد.
در جدول زیر، مقایسه فنی این دو سیستم آمده است:
|
وال مش |
والپست |
ویژگی |
| الیاف فایبرگلاس، ملات معدنی | فولاد، بتن | مصالح اصلی |
| بسیار کم | بالا | وزن سازهای |
| ساده، سریع و بدون محدودیت در طول | پیچیده و زمانبر | نحوه اجرا |
| بالا | پایین | انعطافپذیری اجرایی |
| دارد | ندارد | عایق صوتی و حرارتی |
| بسیار خوب | ضعیف (در صورت فلزی بودن) | مقاومت در برابر خوردگی |
| پایین | بالا | هزینه اجرا و مصالح |
| بالا (کاهش مصرف فلز و مصالح سنگین) | کم | سازگاری با محیط زیست |
| متوسط (برای دیوارهای غیرسازهای کافی است) | بالا | ظرفیت باربری سازهای |
| ندارد (آزاد در طول و طرح دیوار) | دارد (نیاز به وادار و میلگرد بستر) | محدودیتهای معماری و طراحی |
مقایسه هزینه اجرای وال مش با وال پست
یکی از عوامل مهم در انتخاب سیستم مهار دیوارهای غیرسازهای، برآورد دقیق هزینه اجرا است. در این زمینه، وال مش نسبت به والپست از نظر قیمت مصالح و دستمزد اجرا اقتصادیتر است.
در سیستم والپست، استفاده از مقاطع فولادی، نبشیها، میلگرد بستر، پلیتهای فلزی و جزئیات پرهزینه دیگر، هزینه نهایی را افزایش میدهد. در مقابل، وال مش با تکیه بر الیاف فایبرگلاس سبک، پلاستر ویژه و نبشیهای سادهتر، هزینه مواد مصرفی کمتری دارد و اجرای آن سریعتر و سادهتر انجام میشود.
نکته مهم دیگر، عدم نیاز به نیروی اجرایی بسیار ماهر برای نصب وال مش است. با یک آموزش کوتاه، نیروی اجرایی نیمهماهر نیز میتواند این سیستم را به درستی اجرا کند.
در مجموع، استفاده از وال مش میتواند هزینههای کلی اجرای دیوارهای غیرسازهای را تا بیش از ۳۰ درصد کاهش دهد. این صرفهجویی در پروژههای متوسط و بزرگ تاثیر چشمگیری در کاهش هزینههای ساخت دارد.
سخن پایانی
با پیشرفت روزافزون صنعت ساختمان، روشهای سنتی جای خود را به راهکارهایی میدهند که علاوه بر ارتقا عملکرد فنی، سرعت اجرا، صرفهجویی اقتصادی و سازگاری با محیط زیست را نیز به همراه دارند. در این میان، وال مش بهعنوان جایگزینی هوشمندانه برای وال پست، در بسیاری از پروژهها تبدیل شده است.
بااینحال، انتخاب نهایی باید براساس شرایط فنی پروژه، نوع اسکلت سازه، دهانهها، الزامات معماری و میزان بارهای وارده انجام شود.
اگر در جستجوی راهکاری حرفهای، ایمن و مقرونبهصرفه برای مهار دیوارهای غیرسازهای هستید، خرید وال پست از مجموعه معتبر و تخصصی لمپا صنعت میتواند گامی مطمئن در مسیر ساختوسازی ایمنتر و هوشمندانهتر باشد.
سوالات متداول
تفاوت اصلی والپست و والمش چیست؟
والپست یک سیستم سنتی فلزی برای مهار دیوار است، در حالیکه والمش یک فناوری نوین با استفاده از الیاف فایبرگلاس و پلاسترهای کامپوزیتی است.
والپست یا والمش سبکتر است؟
والمش بهدلیل حذف مصالح فلزی و استفاده از الیاف، بسیار سبکتر از والپست است.
آیا والمش مقاومت کافی در برابر زلزله دارد؟
بله، والمش با عملکرد دال یکطرفه و انعطافپذیری بالا، عملکرد مناسبی در برابر نیروهای زلزله دارد.
کدام سیستم هزینه کمتری دارد؟
در اغلب پروژهها، والمش بهطور میانگین تا ۳۰٪ هزینه کمتری نسبت به والپست دارد.
آیا والمش در برابر خوردگی مقاوم است؟
بله، بهدلیل حذف فلزات و استفاده از مصالح معدنی، والمش در برابر خوردگی بسیار مقاوم است.
