وال پست یا نگهدارنده دیوار، از اجزای حیاتی در ساختمانسازی هستند که باعث افزایش پایداری و ایمنی سازه میشوند. این تجهیزات با اتصال دیوارها به اسکلت ساختمان، در برابر نیروهای طبیعی مانند باد و زلزله محافظت میکنند. روشهای مختلفی برای اجرای وال پست وجود دارد، از جمله استفاده از انکر بولت، میلگرد بستر و نبشی، که انتخاب هرکدام بستگی به نوع سازه و شرایط محیطی دارد. رعایت استانداردها و جزئیات فنی در اجرای این سیستمها بهویژه در پروژههای حساس بسیار حائز اهمیت است. برای خرید و مشاوره در مورد انواع وال پست، میتوانید با فروشگاه لمپا صنعت در ارتباط باشید تا بهترین گزینهها را برای نیازهای خود انتخاب کنید.
| “برای آشنایی بیشتر با جزئیات و معرفی انواع وال پست میتوانید مقاله «انواع وال پست» را مطالعه کنید.” |
روشهای اجرای وال پست
اجرای والپست به روشهای مختلفی انجام میگیرد که در ادامه درباره آنها صحبت خواهیم کرد.
-
اجرای وال پست با انکر بولت
اتصالات فلزی که برای محکم کردن صفحات فلزی به سازههای بتنی مورد استفاده قرار میگیرند، انکربولت نامیده میشوند. این قطعات میتوانند از نوع مکانیکی یا شیمیایی باشند. در ایران، انکربولتهای مکانیکی را اغلب با نام رول بولت میشناسند. رول بولتها دارای سرهای رزوه شدهای هستند که امکان اتصال آنها به کمک واشر و مهره را فراهم میکنند.
بسیاری از افراد تصور میکنند که استحکام ساختمان فقط به اسکلت اصلی آن بستگی دارد و بههمین دلیل، اجرای وال پست گاهی اوقات نادیده گرفته میشود، اما در حوادثی مانند سیل و زلزله، ضعف بخشهای غیرسازهای از این قبیل، بسیار خطرناک است و میتواند منجر به خسارات و تلفات جانی شود. بنابراین، جزییات اجرایی وال پست باید مطابق با استانداردها و ضوابط مشخص انجام شود.
برای اجرای وال پست با انکر بولت، باید پروفیلهای عمودی (مانند قوطی یا نبشی) به کف و سقف متصل شوند. این اتصال از طریق صفحاتی که در کف و سقف قرار میگیرند، انجام میشود. انکربولتها متصلکننده این صفحات هستند. سپس دو سر وال پست به ورقهای بالا و پایین جوش داده میشود.
روش اجرای وال پست در ساختمان به این ترتیب است که در صورت نیاز به نصب بیس پلیتها به ستون، میتوان از جوشکاری به میلگردها استفاده کرد اما اگر این امکان وجود نداشته باشد، انکربولت برای این اتصال، به کار برده میشود.
-
اجرای وال پست با میلگرد
میلگرد بستر از دو مفتول طولی که توسط مفتولهای عرضی به شکل نردبان یا خرپا به هم متصل شدهاند، تشکیل شده است. با توجه به اینکه رطوبت میتواند باعث زنگ زدگی و خوردگی میلگرد و در نتیجه کاهش استحکام سازه شود، در اجرای وال پست با میلگرد بستر، توجه به میزان رطوبت ملات از اهمیت ویژهای برخوردار است.
برای اجرای وال پست افقی با میلگرد بستر، میلگردها بین ردیفهای واحدهای بنایی قرار داده میشوند و پهنای میلگرد بستر مورد استفاده، کمتر از پهنای دیوار (حدود 30 میلیمتر) است تا میلگرد بهطور کامل در ملات پوشانده شود.
جزئیات اجرای وال پست میلگرد بستر عمودی به این صورت است که در جریان چیدمان دیوار، میلگردها بهصورت عمود در فضای خالی بین بلوکها قرار داده میشوند. برای اتصال میلگرد بستر نیز از بست و قلاب استفاده میشود، اما نحوه اتصال بستها در سازههای بتنی و فولادی متفاوت است.
در گام نخست اجرای وال پست، باید محل قرارگیری بستها روی ستونها را مشخص و آکس آنها را علامتگذاری کنید. سپس نقاط مشخص شده را سوراخکاری و در ادامه، بستها را رولپلاک و پیچ کنید. گام بعدی، قرار دادن قلاب داخل بست است.
برای دیوارهای با طول بیشتر از ۴ متر، وادار میانی لازم است. برای اجرای وادار، پلیت را نصب و دو سر وادار را به آن متصل کنید همچنین، برای جداسازی دیوار از ستون، یک عایق رطوبتی مانند یونولیت یا پشم سنگ را بین دیوار و ستون قرار دهید و سپس دیوارچینی را شروع کنید.
مرحله بعدی، اجرای نگهدارنده دیوار با میلگرد بستر با همپوشانی به قلاب نصب شده داخل بست حداقل یک ردیف در میان است. لازم به ذکر است که برای دیوارهای خارجی با عرض بیشتر از ۱۵ سانتیمتر، غالباً نیاز به اجرای میلگرد بستر در همه ردیفها است. در گام آخر، از میلگرد بستر در ردیف آخر یا یکی مانده به آخر استفاده کنید. فراموش نکنید که تیر و دیوار باید توسط مصالح تراکمپذیر از یکدیگر جدا شوند. برای اجرای وال پست در ساختمان بتنی میتوانید از یونولیت استفاده کنید.
-
اجرای وال پست با نبشی
یکی از مراحل اجرایی سفتکاری، استفاده از نبشی وال پست در دیوارهای اطراف ساختمان است که جزء پرکاربردترین و مقرونبهصرفهترین نگهدارندههای دیوار در صنعت ساختمان محسوب میشود. نحوه اجرای وال پست با نبشی با سایر وال پستها تفاوت چندانی ندارد. وال پست L شکل، از اتصال دو تا چهار پروفیل نبشی به شکل یک تیرآهن IPE ساخته میشود. این پروفیلهای فولادی بهعنوان یک عضو نگهدارنده عمودی یا افقی در دیوار مورد استفاده قرار میگیرند و باعث توزیع مناسب نیروهای وارد بر دیوار میشوند.
در واقع، وال پست L شکل، نیروهای ناشی از باد و زلزله را مستقیماً به ستونهای اصلی ساختمان منتقل میکند تا دیوارها در برابر این نیروها ایمن بمانند. بااینحال، برای ساخت جزئیات اجرایی وال پست از ناودانی و قوطی پروفیل نیز استفاده میشود اما بهدلیل شکل قاب مانند وال پستها، نبشی فولادی کاربرد بیشتر و بهصرفهتری دارد. البته با توجه به نوع ساختمان و نبشی مناسب برای نگهدارنده دیوار، مصالح مورد نیاز و نحوه اجرا نیز اندکی تغییر میکند.
-
اجرای وال پست در اسکلت بتنی
درصورتیکه نحوه اجرای وال پست در اسکلت بتنی صحیح باشد، تا حد زیادی میتواند خرابی دیوارها در سازه بتنی را کنترل کند. برای اجرایی کردن وال پست در سازه بتنی، لازم است پیش از بتنریزی داخل قالبها، پلیتها قرار داده شوند. پس از اتمام بتنریزی، از همین پلیتها برای اجرای آن استفاده میشود. همچنین، میتوانید انکر بولت را برای قرار دادن پلیت در تیرها و ستونها به کار ببرید.
برای اجرای وال پست در سازه بتنی، باید محلهای اتصال به کف و سقف را طبق نقشه مربوطه علامتگذاری کنید. پس از آن، ورقهای اتصال را نصب کرده و نگهدارندههای دیوار را به قسمتهای پایینی و بالایی جوش دهید. در انتها، یک طرف بلوک را به طور کامل قرار داده و در طرف دیگر، بلوک را با اره ببرید و جای نگهدارنده دیوار را مشخص کنید.
-
اجرای وال پست در اسکلت فلزی
نحوه اجرای وال پست در اسکلت فلزی به گونهای است که وال پست در سازه فلزی با کمک جوشکاری، به تیر و ستون متصل میشود. مراحل ساخت وال پست در اسکلت فلزی بهصورت زیر است:
- ساخت پایه و فونداسیون
- ساخت ستون فولادی
- نصب تیرهای فلزی
- سیستمهای سقف
- سیستم بادبند
- نازک کاری
برای اجرای وال پست در اسکلت بتنی ابتدا باید محل قرارگیری و ساخت وال پست را طبق نقشه مشخص و بعد ورقهای اتصال را در کف و سقف نصب کنید. توجه داشته باشید که فاصله نصب وال پست در هنگام اجرای دیوار باید خالی نگه داشته شود.
در ادامه و در هنگام ردیف کردن بلوکها در هر دو ردیف باید از یک بست استفاده کنید و دو دیوار مجزا را به هم اتصال دهید. پس از اتمام ساخت دیوار، با کمک 4 میلگرد، آنها را به ورقهای اجرا شده در کف و سقف جوش دهید. سپس با استفاده از سیم آرماتوربندی، میلگردها را به بستها وصل کرده و دو طرف دیوار را قالببندی کنید. در نهایت، داخل قالبها بتن بریزید.
-
اجرای وال پست در طبقه همکف
قبل از اجرای وال پست طبقه همکف، بهدلیل مجاورت با زمین و احتمال وجود رطوبت، باید از عایقکاری مناسب در برابر رطوبت با کمک ایزوگام یا قیرگونی اطمینان حاصل کنید. عایقکاری از زنگزدگی و خوردگی وال پستها جلوگیری کرده و عمر مفید آنها را افزایش میدهد.
شما میتوانید وال پستها را بهصورت عمودی یا افقی در طبقه همکف اجرا کنید. در اجرای عمودی، وال پستها به ستونها و تیرهای سازه متصل میشوند و در اجرای افقی، بین ستونها و دیوارها قرار میگیرند. برای اتصال وال پستها میتوانید از روشهای مختلفی مانند جوشکاری، پیچ و مهره یا استفاده از بستهای مخصوص استفاده کنید.
جنس وال پستها معمولاً از فولاد است، اما با توجه به شرایط محیطی و نوع دیوار، جنسهای دیگری مانند بتن یا مواد کامپوزیت نیز کاربرد دارند. فراموش نکنید وال پستها باید با پوشش مناسبی مانند رنگهای ضد زنگ یا گالوانیزه محافظت شوند.
ضوابط اجرای وال پست در آیین نامه 2800
مهمترین منبع برای اجرای وال پست، استاندارد ۲۸۰۰ ایران (آییننامه ایمنی ساختمانها در برابر زلزله) و بهویژه پیوست ششم آن (طراحی لرزهای اجزای غیر سازهای معماری) است. البته در مباحث مقررات ملی ساختمان نیز به نحوه اجرا و اتصال وادارها اشاره شده اما ابلاغ پیوست ۶ استاندارد ۲۸۰۰ یک گام مهم در بهبود ضوابط و دستورالعملهای اجرای وال پست در ساختمانها بوده است.
ضوابط اجرای وال پست طبق آیین نامه 2800 شامل نحوه اجرای دیوارهای داخلی و خارجی، اتصال دیوارهای غیرسازهای به یکدیگر، اجرای نعل درگاه و مسائلی همچون اجرای دیوارها در بیمارستانها و مسلح نمودن دیوار جانپناه است.
طبق ضوابط و الزامات دیوارهای داخلی و خارجی آییننامه، در صورتی که طول دیوار بیشتر از ۴ متر باشد، استفاده از والپست بهصورت عمودی برای مقاومسازی الزامی است؛ این اقدام به کاهش انحراف خارج از صفحه دیوارها بسیار کمک میکند. برای اجرای وال پست طبق پیوست ششم در این موارد، میتوانید از اتصال مفصلی استفاده کنید، درحالیکه اتصال وادار به بخش سقف باید بهصورت کشویی با کمک جوش یا پیچ انجام شود. برای عایقبندی دیوارهای خارجی در برابر رطوبت نیز میتوانید از پشم سنگ استفاده کنید.
همچنین، طبق این آییننامه، برای اجرای وال پست بعد از دیوارچینی و جلوگیری از ترک خوردگی و ایجاد آسیب به دیوارها میتوانید از لایه مش الیافی در مقاومسازی آنها استفاده نمایید. در مورد دیوارهای با ارتفاع بالای ۳.۵ متر نیز الزامی است که از وادار افقی برای مقاومسازی و مهار دیوارها استفاده شود. همچنین، برای اجرای وال پست طبق آیین نامه باید دقت داشته باشید که دیوارها نباید بهصورت مستقیم به سقف وصل شوند، اما اگر این کار انجام شد، برای مهار آنها میتوانید از اتصال لغزشی و استفاده از ناودانی و نبشی وال پست استفاده کنید.
| “اگر علاقهمند به دانستن فرق بین وال پست و وال مش هستید، در مقالهای که به بررسی تفاوت وال مش و وال پست اختصاص دارد، اطلاعات بیشتری کسب کنید.” |
چک لیست اجرای وال پست
چک لیست اجرای وال پست شامل فهرستی از سؤالات و نکات مهم است که به نظارت بهتر این عنصر سازهای کمک میکند. سوالات چک لیست نظارت وال پست، شامل موارد زیر هستند:
۱) روش اجرای دیوارها مطابق نقشههای معماری و اجرایی چیست؟
۲) آیا در ساختمانهای بیشتر از چهار طبقه و همچنین ساختمانهایی با تعداد طبقات کمتر از چهار طبقه و با اهمیت زیاد، دیوار از سازه جداسازی شده است؟
۳) آیا فواصل جداسازی دیوارها از قاب با مواد تراکمپذیر مناسب نظیر پشم سنگ ضد رطوبت پر شده است؟
۴) آیا در صورتی که طول دیوار بیش از ۴ متر باشد از وادار میانی قائم فولادی یا بتنی بهعنوان تکیهگاه جهت مهار خارج از صفحه استفاده شده است؟
۵) آیا در صورتی که ارتفاع آزاد بیش از ۵/۳ متر باشد، از وادار میانی افقی فولادی یا بتنی جهت کاهش ارتفاع آزاد دیوار استفاده شده است؟
۶) آیا جداسازی صحیح دیوار از قاب سازهای برای دیوارهای خارجی و داخلی که تمام ارتفاع طبقه را پوشش نمیدهند، اجرا شده است؟
۷) آیا عرض درزهای انقطاع دیوار در دیوارهای خارجی و داخلی از المانهای سازهای قائم بهدرستی رعایت شده است؟
۸) آیا فاصله جداسازی دیوارهای خارجی و داخلی از سقف با تیر بهدرستی رعایت شده است؟
۹) آیا دیوارهای بلوکی دو طرفه اجرا شده با ملات در جهت افقی با توجه به میلگرد بستر در دیوار چینی در حداکثر فاصله یک متر مسلح شدهاند؟
۱۰) آیا وادارهای قائم استفاده شده در دیوارهایی با طول بیش از ۴ متر با اتصال مفصلی به کف سازه متصل شدهاند؟
۱۱) آیا وادارهای قائم در دیوارهایی با طول بیش از ۴ متر به کف سازه با اتصال کشویی متصل شدهاند؟
۱۲) آیا اتصال دیوار به زیر سقف با تیر به صورت اتصال لغزشی بدون اتصال مستقیم دیوار به سقف و با استفاده از مهار خارج از صفحه دیوار از قبیل نبشی و یا ناودانی اجرا شده است؟
۱۳) آیا اتصال وادار افقی به المانهای سازهای قائم با استفاده از نشیمنگاه میباشد؟
۱۴) آیا برای بازشوهای بزرگتر از ۵/۳ متر وادار و نعل درگاه در کنار بازشوها در نظر گرفته شده است؟
۱۵) آیا برای بازشوهای کوچکتر از ۵/۳ متر بدون اجرای وادار و نعل درگاه در چهارچوب فلزی مناسب برای تحمل بارهای وارد شده در نظر گرفته شده است؟
۱۶) با توجه به ضعف عملکرد مهاربندها در صورتی که اتصال دیوار و اجرای آن در محل مهاربند واقع شده باشد، آیا دیوار خارج از محور مهاربند اجرا شده است؟
۱۷) در صورت اجرای دیوار در صفحه مهاربند آیا دیوار بر عملکرد مهاربند تأثیر نمیگذارد؟ (همانند دیوار کناف)
۱۸) آیا مهار لرزهای دیوارهای جان پناه به درستی اجرا شده است؟
۱۹) آیا در تقاطع دیوار پیرامونی و داخلی برای اتصال از تکنیک هشت گیر استفاده شده است؟
۲۰) آیا فاصله ۵ سانتیمتری ناودانیها یا نبشیهای سراسری با المانهای سازهای رعایت شده است؟
بهترین روش اجرای وال پست
اجرای وال پست، فرآیندی تخصصی است که نیاز به رعایت نکات و استانداردهای متعددی دارد. در واقع، نمیتوان یک روش را بهعنوان «بهترین روش برای اجرای وال پست» معرفی کرد، چرا که روش مناسب، بسته به شرایط پروژه، نوع ساختمان، نوع دیوار و عوامل دیگر میتواند متفاوت باشد.
بااینوجود، در حالت کلی برای اجرای وال پست گالوانیزه یا سایر وال پستها توجه به نکات زیر الزامی است:
- بررسی نقشهها و محل دقیق وال پستها، نوع (عمودی، افقی، مورب) و ابعاد آنها
- محاسبات دقیق با توجه به نوع دیوار، ارتفاع آن، بارهای وارده و نوع وال پست
- آمادهسازی محل نصب و علامتگذاری روی ستونها، تیرها و یا دیوارها
- اتصال به سازه با استفاده از روشهای مناسب (پیچ و مهره، جوشکاری، و غیره) به سازه اصلی (ستونها، تیرها)
- تنظیم و تراز وال پستها
- در صورت لزوم، استفاده از میلگرد بستر برای اتصال دیوار به وال پست
- کنترل کیفیت و بازرسی پس از اجرای وال پستها
سخن پایانی
وال پست یکی از عناصر مهم سازهای است و اجرای آن، نیاز به دقت، رعایت استانداردها و تجربه کافی دارد. توصیه میشود برای اجرای وال پست از متخصصین و افراد با تجربه در این زمینه کمک بگیرید تا احتمال بروز خطر به حداقل برسد.
